Выльторъяс

Каналан Сӧветын восьтісны война дырйи усьӧм оланпас пыртысьяслы мемориальнӧй пӧв

Кыпыда восьтігӧн Коми Республикаса Каналан Сӧветӧн Веськӧдлысьлысь могъяс недыр кадколастӧ пӧртысь  Владимир Косов пасйис, мый тайӧ мемориальнӧй пӧв вылын нэм кежлӧ нимӧдӧм фронтовикъяс сетісны миянлы олӧм.

 «Миян медтӧдчана мог  – видзны тайӧ йӧз йылысь паметь да лӧсявны налы, – тӧдчӧдіс парламентарий. – Быдӧнлӧн на пиысь аслас олӧм. Комсомолын да ютырын водзмӧстчысьяс, сиктса сӧветъясӧн юрнуӧдысьяс, колхозъясын уджалысьяс, инженер. Тышкасисны да усисны разнӧй фронт вылын. Но ставӧн пуктісны тӧдчана пай Ыджыд Победаӧ». Владимир Косов нӧшта содтіс, мый сёысь унджык депутат мунісны фронт вылӧ. Водзӧ кутасны корсьны война вылын усьӧм депутатъясӧс да республикаса оланпас пыртан органын уджалысьясӧс. Сідзкӧ, тайӧ лыддьӧгыс содас на.

«Тӧчдана, мый ми збыльмӧдім пӧвйын пасйӧмаяслӧн рӧдвужыслысь водзмӧстчӧмсӧ, – пасйис пӧв индыны водзмӧстчысь, Коми Веськӧдлан котырӧн Юрнуӧдысьӧс вежысь – сьӧм овмӧсса министр Галина Рубцова. – Вермӧм лун водзвылын ми казьтывлам да аттьӧалам ставӧс, коді дорйис Аймунымӧс. Тайӧ мемориальнӧй пӧвйыс нӧшта казьтывлӧ фронтовикъяслысь, тылын уджалысьяслысь, войнаса ныв-зонлысь  заслугаяссӧ да подвигсӧ. Тайӧ зэв тӧдчана быдмысь войтырлы».

Оланін да коммунальнӧй овмӧс кузя пыр уджалысь комиссияӧн веськӧдлысь Татьяна Саладина шуис, мый мемориальнӧй пӧв сувтӧдӧмыс зэв коланатор: «Тайӧ войнаын став участникӧс пыдди пуктӧм». Сійӧ содтіс, мый  мемориалсӧ кутасны петкӧдлыны экскурсияяс дырйи, кутшӧмъясӧс нуӧдӧны Каналан Сӧветын велӧдчысьяслы да студентъяслы. Татьяна Саладина аттьӧаліс Алевтина Сергеевна Карповаӧс, Коми АССР-са медводдзаысь бӧрйӧм Медвылыс Сӧветлӧн депутат Сергей Михайлович Карповлысь нывсӧ, коді вӧзйис восьтыны пӧвсӧ.

Депутат Леонид Вокуев серти, долыд, мый Каналан Сӧветын лоис мемориальнӧй пӧв, кытчӧ пасйисны Айму вӧсна Ыджыд тышын усьӧм депутатъяслысь нимъяссӧ.

«Зэв жаль, мый миянӧс кольӧны войнаса участникъяс. Неважӧн кувсис менам земляк, республикаын нималана журналист Никон Хатанзейский. Ме кӧсъя казьтыштны нӧшта ассьым кык земляк-депутатӧс: Александр Захарович Ануфриевӧс, СССР-са журналистъяслӧн котырӧ пырысьӧс, да Николай Никитич Рочевӧс, Коми наука шӧринса Кыв, литература да история институтӧн веськӧдлысьӧс».

Усьӧм депутат-фронтовикъяслӧн рӧдвужыс аттьӧалісны мемориальнӧй пӧв индӧмысь да юксисны асланыс рӧдня йылысь казьтывлӧмъясӧн.

Сергей Михайлович Карпов лоис Коми АССР-са Медвылыс Сӧветлӧн  депутатӧн 26 арӧсӧн. Армияӧ босьтісны 1940 вося урасьӧм тӧлысьын. А кык во мысти гӧтырыслы воис похоронка, кӧні пасйӧма, мый 1217 лыйсян полкса ротаӧн командир Сергей Михайлович Карповӧс чужан му вӧсна тышын вийӧмаӧсь. «1942 вося урасьӧм тӧлысьын батьлӧн полкыс пӧшти дзоньнас пӧгибнитіс», – пасйис Алевтина Сергеевна Карпова.

Кыдзи висьталіс Нина Даниловна Колерова – Василий Петрович Поповлӧн внучкаыс – сылӧн дедыслӧн вӧлӧма сизим челядь. «Ме думышті, кутшӧм жаль вӧлі кольны ассьыс ыджыд семьясӧ. Письмӧясас сійӧ пыр юасис рӧдвуж йывсьыс, майшасис на вӧсна. Зэв нимкодь, мый став челядьыс да внукъясыс быдмисны пыдди пуктана йӧзӧн», - пасйис Нина Даниловна.

Альбина Владимировна Тэтару юксис прадед Николай Андреевич Лодыгин йылысь казьтывлӧмъясӧн. Чужис Кулӧмдін районса Носим грездын, веськӧдліс меставывса колхозӧн. Пӧгибнитіс  1944 воын, гуалісны Латвияын.

Василий Иванович Мозымовлӧн внучкаыс – Тамара Алексеевна Тэтару – тӧдӧ сы йылысь бабсяньыс. «Уджач, шань морт – тадзи висьтавліс менам бабӧй. Веськӧдліс Керчомъяса сикт сӧветӧн. Василий Ивановичӧс босьтісны 1941 вося арын, а вӧльгым тӧлысьын сійӧ кывсьытӧма вошис».

Айму вӧсна Ыджыд тышын усьӧмаяслӧн рӧдвужыс чукӧртісны асланыс батьяс, дедъяс да прадедъяс йылысь юӧрсӧ да уна во пыдди пуктӧны налысь паметьсӧ. Найӧ окотапырысь юксисны тайӧ юӧрнас Коми Республикаса Каналан Сӧветлӧн Аппаратын уджалысьяскӧд, кодъяс вӧдитчисны сыӧн депутат-фронтовикъяслы мемориал да выставка  дасьтігӧн.