Шуöм обжалуйтанног

  1. Россия Федерацияса гражданскöй процессуальнöй кодексöн урчитöма каналан власьт органъяслысь нормативнöй инöда актъяс ёрдын обжалуйтан пöрадок (РФ ГПК 24 юрпас).

Гражданин, организация, кодъяс лыддьöны, мый урчитöм пöрадок серти примитöм да йöзöдöм каналан власьт органлöн, меставывса асвеськöдлан органлöн либö чина мортлöн нормативнöй инöда акт торкö налысь Россия Федерацияса Оланподулöн, оланпасъясöн да мукöд нормативнöй инöда актöн видзан да сöвмöдан инöдъяссö да вöлясö, а сiдзжö прокурор аслас компетенцияын вермö шыöдчыны ёрдö тайö актлöн оланпаслы либö сылöн юкöнлы лöсявтöм йылысь шыöдчöмöн (РФ ГПК 251 ст. 1 ю.).

РФ ГПК 26 статьялöн 1 юкöнса 2 пункт да 4 юкöн серти Коми Республикаса Каналан Сöветöн примитöм нормативнöй инöда актлöн лöсявтöм йылысь шыöдчöмсö сетöны Коми Республикаса Медвылыс Ёрдö. Кор Коми Республикаса Каналан Сöветöн примитöм нормативнöй инöда актъяс паныд мунöны Коми Республикаса Оланподувлы, сэки шыöдчöмсö сетöны Коми Республикаса Оланподув Ёрдö («Коми Республикаса Оланподув Ёрд йылысь» 1994.10.31 лунся Коми Республикаса оланпаслöн 3 статьяса медводдза юкöн да V юрпас).

Ёрдö сетан шыöдчöмлы колö лöсявны РФ ГПК 131 статьяöн урчитöм ёрдö шыöдчöмлöн форма да сюрöс дорö öтув корöмъяслы. Та кындзи шыöдчöмын колö пасйыны вензяна нормативнöй инöда акт примитысь каналан власьт органлысь нимсö, актлысь нимсö да примитан кадпассö; пасйыны гражданинлысь либö мукöд йöзлысь кутшöм инöдъяс да вöля торкö тайö актыс либö сылöн юкöныс. Шыöдчöм дорö нöшта колö пуктыны вензяна нормативнöй инöда акт либö сылысь юкöн копиясö, пасйыны кутшöм йöзöс юöртан средствоын да кор йöзöдiсны тайö актсö (РФ ГПК 251 ст. 5 ю.).

Нормативнöй инöда акт вынтöмöн шуöм йылысь ёрдлысь решениесö оз позь венны татшöм жö акт мöдысь примитöмöн (РФ ГПК 253 ст. 4 ю.).

  1. Кор гражданинлысь либö организациялысь инöдъяссö да вöлясö торкöма Коми Республикаса Каналан Сöветлöн либö сылöн торъя чина йöзлöн абу нормативнöй актöн (шуöмöн) либö вöчöмторйöн (вöчтöмторйöн), сэки найöс тшöтш позьö видлавны законодательствоöн урчитöм пöрадок серти.

Та дырйи абу нормативнöй актöн лыддьöны ас инöда акт, кöнi эм торъя мортлы либö йöз котырлы (персонифицируйтöм) инöда тшöктöд, мыйöн вöдитчöны сöмын öтчыдысь (шуам, гражданинлы торъя заслугаясысь почёт грамота сетöм йылысь Коми Республикаса Каналан Сöветлöн шуöм).

Ёрдын обжалуйтöны каналан власьт органлысь, сылöн чина йöзлысь шуöмъяс либö вöчöмторъяс (вöчтöмторъяс) сэки, кор:

  • торкöма гражданинлысь инöдъяссö да вöлясö;
  • вöчöмаöсь мытшöдъяс гражданинлысь инöдъяс да вöля збыльмöдöмын;
  • гражданинлы оланпас торкöмöн сетöма кутшöмкö кывкутöм либö сiйöс кыскöма кывкутны оланпас торкöмöн (РФ ГПК 255 ст.).

Татшöм вöчöмторъяссö (вöчтöмторъяссö) да шуöмъяссö обжалуйтöны РФ ГПК 25 юрпас серти, кöнi урчитöма ёрдын да административнöя обжалуйтан пöрадок.

Административнöй пöрадок серти шыöдчöны вылынджык сулалысь каналан власьт орган либö чина морт дорö ас кöсйöм серти (гижöда) формаын, кытчö пасйöны каналан власьт органöн, чина мортöн примитöм абу нормативнöй актöн либö вöчöмторйöн (вöчтöмторйöн) инöдъяс да вöля торкöм эскöдысь став лоöмторсö.

Административнöй пöрадокыс абу быть вöчана да шыöдчысь вермас тайö юалöм серти веськыда шыöдчыны ёрдö (РФ ГПК 254 ст. 1 ю.) куим тöлысьöн сiйö лунсянь, кор тöдмалiс ассьыс инöдъяс да вöля торкöм йылысь (РФ ГПК 256 ст.).

Öтувъя правилöяс серти шыöдчöмсö (РФ ГПК 131ст. урчитöм корöмъясö кутчысьöмöн) сетöны каналан власьт органлöн, кодлöн шуöм либö вöчöмтор серти вензьöны, збыль меститчöм серти районнöй (карса) ёрдö. Кор шыöдчöмсö сетö гражданин (торъя морт), сэки сiйöс позьö сетны шыöдчысьлöн оланiн серти ёрдö (РФ ГПК 254 ст. 2 ю.).

  1. Кор каналан власьт органлöн, чина мортлöн абу нормативнöй инöда актыс либö вöчöмторйыс (вöчтöмторйыс) торкö асшöр уджалöмын да экономикаын мукöд уджын торъя йöзлысь инöдъяссö, сэки шыöдчöмсö сетöны лöсялана субъектлöн арбитражнöй ёрдö.

Граждана, организацияяс да мукöд йöз вермöны шыöдчыны Коми Республикаса арбитражнöй ёрдö Коми Республикаса Каналан Сöветлысь, Коми Республикалöн Каналан Сöветса чина йöзлысь, Коми Республикалöн Каналан Сöветлöн Аппаратса уджалысьяслысь абу нормативнöй инöда актъяс, оланпаслы паныд мунысь шуöмъяс да вöчöмторъяс (вöчтöмторъяс) вынтöмöн шуöм йылысь шыöдчöмöн сэки, кор лыддьöны, мый вензяна абу нормативнöй инöда актыс, шуöмыс да вöчöмторйыс (вöчтöмторйыс) оз лöсяв оланпаслы либö мукöд нормативнöй инöда актлы, торкöны налысь инöдъяссö да оланпаса кöсйöмъяссö асшöр уджалöмын да экономикаын мукöд уджын, оланпас торкöмöн сетöны налы кутшöмкö могъяс, лöсьöдöны асшöр уджалöмын да экономикаын мукöд уджын мукöд мытшöд (РФ АПК 198 ст. 1 ю.).

Арбитражнöй ёрдö шыöдчöмсö сетöны куим тöлысьöн сiйö лунсянь, кор гражданин, организация тöдмалiс ассьыс инöдъяс да оланпаса кöсйöмъяс торкöм йылысь (РФ АПК 198 ст. 4 ю.).

Шыöдчöм дорö корöмъяссö вайöдöма РФ арбитражнöй процессуальнöй кодекса 199 статьяын.

Арбитражнöй ёрд кö урчитö, мый каналан власьт органлöн, чина мортлöн вензяна абу нормативнöй инöда актыс, шуöмыс да вöчöмторйыс (вöчтöмторйыс) оз лöсяв оланпаслы либö нормативнöй инöда мукöд актлы да торкö шыöдчысьлысь асшöр уджалöмын да экономикаын мукöд уджын инöдъяссö да оланпаса кöсйöмъяссö, сэки сiйö примитö абу нормативнöй инöда акт вынтöмöн лыддьöм йылысь, шуöмъяс да вöчöмторъяс (вöчтöмторъяс) оланпаслы лöсявтöм йылысь решение (РФ АПК 201 ст. 2 ю.).

Арбитражнöй ёрдлысь каналан власьт органъяслысь, чина йöзлысь абу нормативнöй инöда актъяс, шуöмъяс да вöчöмторъяс (вöчтöмторъяс) серти вензян делöяс кузя шуöмъяссö збыльмöдöны дзик пыр, абу кö урчитöма ёрдын мукöд кадколаст (РФ АПК 201 ст. 7 ю.).

Абу нормативнöй инöда акт тырвыйö либö сылысь юкöн вынтöмöн лыддьöм йылысь арбитражнöй ёрдса шуöм примитан лунсянь пасйöм актöн либö сылöн торъя юкöнъясöн оз вöдитчыны (РФ АПК 201 ст. 8 ю.).